(Reisverslag 06/04 - 13/04/2000)

|| Home | Reispagina | Egypte-pagina | Planning | Fotogalerie ||

Donderdag 06.04 - Op weg naar Egypte

Een ingehuurd busje van de firma R.A.S. - Deinze rijdt ons naar de luchthaven. Even een kortstondige file bij Erpe-Mere veroorzaakt een lichte paniek, maar we komen nog op tijd in Zaventem.
Voorzien vertrekuur: 12u25 - Echt vertrekuur: 13u45 wegens de drukte op de start- en landingsbanen.
Na een tussenstop van ca. 45 minuten in Aqaba (Jordanië) landen we rond 20u in Luxor. Er heerst andermaal de gebruikelijke Egyptische chaos wat betreft de visa... en Patrick is ergens zijn bril kwijtgespeeld. Onder politionele begeleiding keert hij terug naar het vliegtuig... maar vindt uiteindelijk zijn bril terug in een plastiekzak die hij bij zich had. 
Rond 21u30 arriveren we in het hotel St. Joseph, dineren we in de open lucht op het dakterras en ontmoeten we Ahmed. We bespreken de laatste details van het reisplan.
Morgen we kunnen we het avontuur inzetten. Inchallah!

Vrijdag, 07.4.2000 - Tempel van Hatsjepsoet – Vallei van de Edelen – Vallei van de Koningen

Situering Luxor en de West Bank: 



Rond 8u30 wandelen we naar de aanlegplaats van de vroegere car-ferry aan het Novotel. Iedereen is goed ingesmeerd, want Ra priemt zijn stralen reeds ongenadig op ons. Sommigen beginnen reeds te zweten. Ahmed had een gemotoriseerde boot “Tom and Jerry” ("what's in a name!") gereserveerd voor de overzet naar de West-Bank. Voor Patrick, Linda, Frans en Hilde is dit het eerste “echte” contact met Egypte: we laten de majestueuze Tempel van Luxor achter ons en voor ons zien we de mysterieuze heuvels van de West Bank met de verschillende historische Valleien. Aan de overzijde wachten Ahmed en zijn schoonbroer Mustafa met 2 auto’s op de groep. Voor alle bezoeken op de West Bank moet men eerst naar de 'ticket office' (zie opmerking bij de samenvatting van de week). Daarna rijden we door naar het huis van Ahmed in Gurna, eigenlijk in de Vallei van de Edelen. Het weerzien (tenminste wat ons betreft) met de ganse familie (zie afzonderlijke pagina 'Ahmed en zijn familie')  is zoals steeds erg hartelijk, maar iedereen wordt in feite even vriendelijk ontvangen.  Ahmed's vrouw Amal en zijn zuster Sekynah zijn in het zwart gekleed door het recentelijk overlijden van Ahmed's vader. De gehele groep heeft geschenkjes mee voor de kinderen Baktah, Hend en Mohamed.

Hierna begint het culturele gedeelte en gaat het richting Deir El-Bahari voor het eerste bezoek: de Tempel van Hatsjepsoet.
(fotogalerij: klik op de foto, daarna op de Terug/Back-toets van de browser voor het vervolg van dit verslag)
Zoals alle tempels op de West-bank gaat het om een dodentempel. Gedeeltelijk uit de rotswand uitgehakt, gedeeltelijk vrij staand is het één van de fraaiste monumenten uit het oude Egypte.
Hatsjepsoet (18^e dynastie, 1479 – 1457 v. Chr.) was de 3^e koningin die over Egypte regeerde, gaf zichzelf de titel van farao en was daardoor de 1^e vrouw die als farao gedurende 20 jaar over Egypte regeerde. Tutmosis III had al die tijd zelf de troon verlangd, en toen Hatsjepsoet uiteindelijk stierf (door ziekte, vermoord, ...?) ontstak hij in een ongekende vernielzucht, waarbij hij iedere beeltenis of verwijzing van en naar Hatsjepsoet vernietigde.

Na deze tempel was een bezoek aan de graftomben van El Assasif (18^e dynastie) voorzien. Maar ofwel waren deze gesloten, ofwel stuurde de “tourist police” ons naar de verkeerde site. In elk geval, wij vonden ze niet meer en noch Ahmed, noch Mustafa waren ergens te bespeuren. Na een half uur wachten marcheren we dan maar in de blakende zon, richting Sayed... Na een tijdje worden we dan toch nog opgepikt door Mustafa (die het natuurlijk te verduren krijgt), maar na een koele Stella of cola bij Sayed is de stemming er vlug weer in.
Na de lunch besluiten we naar de Vallei van de Edelen (ook Dal der Edelen of Particulieren genoemd) te gaan i.p.v. naar El Assasif .

Deze "Vallei" herbergt de graven van priesters, vizieren, hoogwaardigheidsbekleders, enz., m.a.w. de VIP’s van destijds. De graven werden tegen of in de heuvelrug uitgehouwen. Minstens 400 graven uit de 18^e tot de 20^e dynastie werden reeds gelokaliseerd tussen de huizen van het oude Gurna (of Qurna). Slechts een tiental zijn tot nu toe toegankelijk voor het publiek.

Wij bezoeken volgende 2 graven:
· Nakht (n° 52): Nakht was een astronoom van Amon. Het is een klein graf, waarbij na restauratie de wanden met plexiglas afgeschermd werden. Zoals bij de meeste van deze graven bestaan de wandschilderingen hoofdzakelijk uit landelijke taferelen, scènes uit het familiale leven of ambachtelijk leven. Hier bevindt zich één van de bekendste scènes, n.l. dit van de 3 gracieuze vrouwelijke muzikanten die een harp, een soort luit en een blaasinstrument bespelen.
· Menna (n° 69): was een soort landgoedinspecteur. Ook hier veel landelijke scènes, vooral jachtscènes en Menna op een boot, samen met zijn vrouw en kinderen die aan het vissen zijn.
(fotogalerij: klik op  de foto, daarna op de Terug/Back-toets van de browser voor het vervolg van dit verslag)

Na het bezoek aan deze "intieme" graven begeven we ons naar het hoogtepunt van alle bezoeken aan Egypte (misschien met uitzondering van het Gizeh-plateau met de grote piramides), n.l. de Vallei van Koningen.

(situering der graven in de Vallei van de Koningen)

Oorspronkelijk hadden we gedacht de 3 graven, waarvoor ieder ticket in de Vallei van de Koningen geldt, in chronologische volgorde te bezoeken, telkens een graf uit de 18^e, 19^e en 20^e dynastie. Maar om een heen en weer lopen in de hoge temperaturen tot een minimum te beperken, beginnen we met het verst gelegen graf en zo teruglopend tot het dichtst bijgelegen graf.

We bezoeken achtereenvolgens:

· Tausert en Setnakt (n° 14): het graf werd gebruikt voor de koningin Tausert (19^e dynastie, 1190 – 1188 v. Chr.), vrouw van Seti II en later overgenomen door Setnakt (20^e dynastie, 1188-1184 v. Chr.). Het is een indrukwekkend groot graf met scènes uit de diverse dodenboeken. De hoge, gewelfde graftombe bevat de sarcofaag van Setnakt.
Geen koninklijke teksten, enkel godenscènes en poortwachters (zie verder) met teksten uit het Dodenboek. Toch een paar koninklijke kenmerken: ritueel van de mondopening, gevleugelde Maatgodin, Anubis en Osiris, plafond met sterren. Pijlers zijn smaller, ook de breedte van de corridors hebben geen "koninklijke" afmetingen (normaal 5 ellen = 2,61m.). Hier 1 el minder breed, dus discriminatie!
In de voorste kamers uit het Dodenboek, spreuk 145: wachter met zwart opgevulde kop (15e poort), wachter met vogelkop met 2 veren (16e poort), en één met de kop van Bes (14e poort). Ze hebben allen een mes in de hand. Naast deze met de Bes-kop staat koning Sethnakt (links).
Sarcofaagkamer: op de wanden afbeeldingen uit het Poortenboek, in het midden de verdronkenen; op de slanke pijlers diverse goden, o.a. links Geb (god van de aarde en echtgenoot van Noet) en rechts Anubis; andere pijler Anubis met rechts en links Horus, zoon van Isis. De kamer stelt een symbolische voorstelling voor van de voortdurende geboorte der uren door een God "die de uren verbergt". De uren zijn op beide zijden door godinnen en sterren uitgebeeld, en zijn omringd door het lichaam van de "grote slang".
Op één der pijlers: de godin Hathor met om de hals menat (halssnoer met tegenwicht). Uit het 9e uur van het Poortenboek: de grote slang spuwt vuur tegen geknevelde zondaars. Osiris troont in een schrijn.De god draagt de Atefkroon met meerdere beschermende uraeusslangen met zonnenschijven en aanvullend op het witte omhulsel, rode banden. Op een lotusbloem staan 4 Horuskinderen.
Nog een scène: de god Ptah met nauw aansluitend hoofddeksel, omarmd door de vleugels van de godin Maat, dochter van Re. Voorstellingen van diverse meubels. Symbolische voorstelling geboorte der uren (opgericht lid).
· Amenofis II (n° 35): 18^e dynastie, 1427 – 1397 v. Chr. Was de opvolger van Toetmosis III. Dit graf is het mooiste van de graven van de 18^e dynastie (fotogalerij: klik op  de foto, daarna op de Terug/Back-toets van de browser voor het vervolg van dit verslag). Het is heel diep uitgegraven en maakt halverwege een knik van 90°. Steile trappen naar beneden. Lange gang. Houten brug over valkuil.De grote dodenkamer wordt ondersteund door 6 pilaren. Hier werden in 1898 de mummies van 9 andere farao’s gevonden. De roze granieten sarcofaag bevindt zich in een kuil.
Afbeeldingen op muren met gele ondergrond = imitatie vel papyrus. Cursief figuren en hiëroglyfen met zwarte contouren. Stralend gele sterren in het blauw plafond (sarcofaagkamer).
6 zuilen waarop de koning vóór de goden verschijnt (plexiglas), de wanden bevatten teksten uit de Amdoeat; op één van de pilaren de koning vóór Hathor, die hem het Ankh-teken tegen de neus reikt. Enkel de omkadering en de zonneschijf zijn beschilderd.
12e uur van de Amdoeat in de grafkamer, zonnegod in zijn bark verjongt zich in het lichaam van een reuzenslang en stijgt dan als scarabee op de armen van Schu naar de hemel.
2e uur van de Amdoeat, middelste register: de zonnebark wordt door een processie van andere barken begeleid; onderaan rechts: de goden van het koren met aren in het haar.
· Merenptah (n° 8): 19^e dynastie, 1213 – 1204 v. Chr. Was een van de (vele) zonen van Ramses II en vermoedelijk de farao tijdens het Mozes-tijdperk. Het graf is andermaal een diep dalen gedurende 110m.
Aan ingang: de koning met atefkroon en uraeusslang voor Re-Harachte; de zonnegod in zijn 2 verschijningsvormen, als scarabee (morgenzon) en god met rammenkop (nachtzon). Wordt aanbeden door Isis en Neftys.
Sarcofaagkamer halfrond gewelfd. Deksel binnenste kist is van roze graniet in de vorm van een naamschild. De koning staat er op afgebeeld te midden van wriemelende slangen. Voorbeeld uit Helleboek in sarcofaagkamer, nl. nachtelijke loop van de zon, waarbij de zon door 2 armparen bewogen wordt en verschijnt als kind, vergezeld van een kever en ronde schijf met rammenkop. De zon vervolgd zijn weg door de duisternis en blauwe kanalen, aangeduid door 2 driehoeken, links en rechts. Gestorvenen als Ba (vogel met mensenhoofd). Een soort vogel eveneens met rammenkop omspant dit alles.

’s Avonds dineren we bij Sayed, restaurant Hatshepsut. Voor het 1^e diner bij Sayed heeft hij er zijn werk van gemaakt. Voor 25 EP krijgen we soep, koud buffet en het traditionele Egyptisch gerecht "stuffed pigeon" (opgevulde duif), opgeluisterd met de plaatselijke "band". Normaal treden deze enkel de zondag op, maar gezien de aanwezigheid van een Belgische en een Nederlands groep krijgen we de muziek er gratis bij.

Zaterdag, 08.4.2000 - "Local market" in Gurna - Feloekatocht op de Nijl - Oude en nieuwe soukhs in Luxor 

Rond 9u worden we andermaal opgewacht door onze persoonlijke overzetboot "Tom & Jerry", ditmaal niet aan de stinkende aanlegsteiger van de oude car-ferry, maar verder op. Op de West-bank heeft Ahmed een "mooie" local bus voorzien. We kuieren wat rond op het marktje - nu hoofdzakelijk fruit, groenten en kruiden (dinsdagmarkt is uitgebreider). We kunnen wel enkele witte katoenen sjaals (voor een prijsje?) op de kop tikken.
Daarna genieten we van een rustige karkadeh-drink in het restaurant Abdul El Rasul (naast het Ramesseum).

Karkadeh is gedroogde wilde hibiscus. Zowel koud als warm is het een heerlijke verfrissende drank (en bevat heel veel vitamine C). Meestal wordt het gedronken met veel suiker.

  
We keren tegen de middag terug naar het hotel en spreken af om 15u30 met Ahmed voor een feloekatocht op de Nijl naar het Bananeneiland (en in de hoop een mooie zonsondergang op de Nijl te mogen zien).
Er is nogal veel wind, zodat de feloeka vlot door het water klieft,en bij de terugkeer zo vlot, dat de boot af en toe vervaarlijk naar één kant overhelt. Iedereen moet zich schrap zetten om de boot in evenwicht te houden (klik op de foto voor een groter formaat).De zonsondergang is jammer genoeg niet veel zaaks.
Rond 18u kuieren we gezellig rond in de oude en nieuwe soukhs van Luxor: vertrekkend achter de Tempel van Luxor (Sharia al-Karnak) en gewoon de straat volgend, komt men automatisch in de "oude" soukh, meer traditioneel (en dus echter) dan de "nieuwe", dus meer toeristische soukh. Deze maakt de verbinding tussen de oude soukh en de corniche, is overdekt (en hel verlicht) en mondt uit op de corniche niet ver van het hotel Mercure (door de inwoners en Egypte-habitués beter gekend onder de vroegere benaming "Etap-hotel").

Zondag, 09.4.2000 - Ramesseum - Vallei der Artiesten - Tocht met de ezels 

Bezoek aan de dodentempel van Ramses II, het Ramesseum genoemd (fotogalerij: klik op de foto,  daarna op de Terug/Back-toets van de browser voor het vervolg van dit verslag). 
Het Ramesseum is een typische Ramessieden-tempel: ingangspyloon, eerste en tweede binnenplaats, voorportaal, zuilenzaal, twee voorvertrekken en sanctuarium. Veel is verwoest, zo ook een reuzenstandbeeld van Ramses II, dat oorspronkelijk met de kroon erop 23m. hoog was en 1000 ton woog. Op de tweede binnenplaats zijn interessante reliëfs van de Slag bij Kadesj. Hier zijn ook nog 8 Osiris-pilonen te zien.In de zuilenzaal staan nog 32 van de oorspronkelijke 48 papirusbundelzuilen met open kapitelen overeind.

Na de lunch in het restaurant Hatshepsut  bezoeken we Deir el-Medina met de Vallei van de Artiesten (ook Vallei van de Arbeiders genoemd).Hier woonden de necropolis-arbeiders, streng gescheiden van de omringende wereld, kwestie van de gegevens over de graven geheim te houden. Al deze metselaars, timmermannen, gravers, schilders, beeldhouwers en voorlieden werkten in 2 groepen die elkaar elke 10 dagen aflosten en er woonden met vrouw en kinderen in huizen met 2 verdiepingen dicht opeen.De hier gevonden afval, vodden, stukken papyrus en ostraka (scherven van gebroken kruiken en tegels) vormden in feite een enorme documentatiebron. Hierdoor kwam men veel te weten over alle zorgen, wensen, liefdesgeschiedenissen, ruzies, rekeningen, werkschema’s, enz. Deze specialisten verzorgden hun eigen graven tot in de kleinste puntjes. Meestal waren deze klein, donker en smal en moet men langs smalle trapjes naar omlaag. Meestal betroffen de schilderingen dingen uit het dagelijkse leven van deze "kleine lieden".

We bezochten 2 graven:
· Sennedjem (n° 1): leefde in de tijd van Seti I en Ramses II. Het mooi beschilderde graf werd in 1886 ontdekt en bevatte een rijke verzameling meubilair (nu in het museum in Caïro tentoongesteld). Verschillende schilderingen tonen Sennedjem en zijn vrouw in diverse taferelen. Het bekendste tafereel is dit waarbij Anubis de mummie van Sennedjem, gelegen op het rouwbed, verzorgd. Isis en Nephtys beschermen de mummie ( fotogalerij: klik op de foto,  daarna op de Terug/Back-toets van de browser voor het vervolg van dit verslag).
· Inerkha (n° 359): was een ploegbaas gedurende de periode van Ramses II en Ramses IV. De schilderingen vertegenwoordigen één van de mooiste uit de 20^e dynastie. Bekende scènes zijn: de kat Heliopolis die de slang Apophis doodt bij de heilige boom, Inerkha die de zonneschijf aanbidt met 4 geesten met het hoofd van een jakhals en opgeheven rechter arm, een blinde harpspeler vóór Inerkha en zijn vrouw, enz.

Vooraf aan de start van de "ezelstrip" bezoeken Bobby, Christine en Hilde nog eerst de Ptolomaëen-tempel (zie eveneens voorgaande fotogalerij) aan het einde van het artiestendorp , gebouwd tussen 221 en 116 v.Chr.

Ezelstrip: als we terugkomen van de tempel staan de ezels reeds (ongeduldig?) te wachten (Ahmed had daarvoor gezorgd). Van hieruit vertrekt men in een karavaan de heuvels in voor een tocht over een pad gelegen tussen de Vallei van de Koningen en Gurna, richting Deir el-Bahari naar de tempel van Hatsjepsoet.
Het bestijgen van deze ezels vergt enige lenigheid en een eerste maal voelt men zich danig onwennig op zo’n beest (maar na een vijftal minuten voelt men zich reeds een volwaardige ezelberijder, alhoewel ...). En dan zet de "karavaan" zich in beweging...

(klik op de foto's voor een groter formaat)
Mooi uitzicht op Gurna, het Ramesseum en de groene, vruchtbare vlakte richting Nijl	De karavaan op weg	Huguette mijmerend  boven de Vallei van de Koningen

Eenmaal op het hoogste punt van de heuvelrug aangekomen, blijkt dit toch een respectabele hoogte te zijn. Ik heb deze tocht nu reeds ettelijke keren gedaan, maar wanneer de ezel (en ik erop) op een smal paadje voorbij een steile afgrond van tientallen meters diep voorbij huppelen, hoop ik altijd dat het beest geen verkeerde stap doet. Ik hou me nog steeds paraat om "in geval van" naar de juiste kant te vallen!
Halverwege stappen we even af en klimmen nog iets naar boven voor een adembenemend uitzicht op de Vallei van de Koningen. Van hieruit ziet men de duidelijk de graven van Toetankhamon en Ramses VI, Merenptah, enz.
Na 2 ½ uur arriveren we boven de tempel van Hatsjepsoet en begint de afdaling te voet. De ezels kennen de weg en lopen alleen naar beneden naar een verzamelplaats. Van hieruit "springen" we terug op de ezels en gaat het plots in galop naar het restaurant Hatsjepsoet. En wij maar meehuppelen.

Rond 17u gaat het met de taxi's richting New Gurna en trekken we te voet de woestijn in. Op een heuveltop blikken we naar de zonsondergang, maar die stelt andermaal niet veel voor. We hebben reeds mooiere gezien in Egypte. Ra laat het afweten.

Maandag, 10.4.2000 - De tempels van Abydos en Dendera

Direct na de aanslag op een toeristenbus bij de tempel van Hatsjepsoet in november 1997 kon men om veiligheidsredenen de tempels van Abydos en Dendera niet meer bezoeken.  Sedert een half jaar kan men dit terug, maar dan in konvooi onder militaire begeleiding.
Boekt men bij een reisagent (b.v. Thomas Cook Travel) betaalt men voor de trip naar Abydos en Dendera EP250 per persoon. Langs Ahmed om konden we een airco minibus met chauffeur huren voor EP500. Met 8 personen kwam dit op EP62,5 per persoon!
Rond 8u 's morgens moeten alle (mini)-bussen, taxi's en privé-auto's voor Hurghada, Abydos en Dendera verzamelen in Luxor op de weg naar de luchthaven. Rond 8u30 zet de karavaan zich in beweging, voorafgegaan en afgesloten door één of meerdere militaire jeeps. Met een gezwind vaartje gaat het zo tot in Qena, ca. 60 km van Luxor. Daar splitst zich de karavaan: een deel rijdt de woestijn door naar Hurghada, de rest van de karavaan rijdt verder naar Dendera en Abydos (Qena --> Abydos = 90 km). 

We arriveren rond 11u aan de Seti I-tempel van Abydos (fotogalerij: klik op de foto,  daarna op de Terug/Back-toets van de browser voor het vervolg van dit verslag).
De tempel van Abydos bij het dorpje Al-Balyana was de plaats om gedurende vele dynastieën begraven te worden. Seti I en zoon Ramses II bouwden de huidig bestaande tempel (13^e eeuw v. Chr.). Deze werd de meest belangrijke tempel in Egypte wegens de Osiris-cultus en werd mede daarom een heel belangrijk pelgrimsoord. De meeste Egyptenaren moesten minstens eenmaal in hun leven de pelgrimstocht naar Abydos ondernemen. De tempel is een van de meest complete en ook een van de mooiste uit het oude Egypte. Ze was opgedragen aan 7 goden, waaronder in eerste instantie aan Osiris en verder aan Isis, Horus, Amon, Re-Harachte, Ptah en Seti I zelf (een farao was ook een god!). De tempel wijkt in zijn bouwstijl van de meest bestaande andere tempels af: ze is in een L-vorm gebouwd (de meeste tempels zijn gewoon rechthoekig); ze bevat verder 7 kapellen, ieder kapel aan één van de goden opgedragen. Verder is ze ook heel belangrijk doordat in één van de gangen naast het sanctuarium, een muur een complete lijst met de cartouches van alle tot aan Seti I bestaande farao’s bevat. Gelukkig laat men ons vrij tot 13u en kunnen we gedurende 2 uren genieten van de imposante (en in zekere zin mysterieuze) tempel. Na 11 jaar voor de eerste maal deze tempel gezien te hebben (zie ons reisverslag 1989), maakt hij nu nog altijd even veel indruk op ons (Hug & Eric). Om 13u stappen we terug in onze airco minibus en keren we terug, richting Qena. 
Onderweg rijdt de chauffeur bijna een ezel, een kameel en een Egyptenaar aan...

Op 4 km van Qena ligt de Hathor-tempel van Dendera. Voor ons wordt het eveneens een terugzien na 11 jaar (fotogalerij: klik op de foto,  daarna op de Terug/Back-toets van de browser voor het vervolg van dit verslag)..
De tempel is eveneens goed bewaard, met kompleet dak (waarop men kan lopen). Hij stamt uit de periode van de Ptolomaeërs en de Romeinen en werd dus gebouwd tijdens een overheersing. Na de geboorte van Caesarion, zoon van Julius en Cleopatra werd de tempel schitterend hersteld door deze laatste.
Hathor was de godin van de liefde, heerseres van vreugde en dans en vertoont daardoor veel overeenkomst met de Griekse godin Aphrodite. Elk van de 24 pilaren in de hypostèle-zaal is versierd met het hoofd van Hathor.
Op de muren ziet men vreemde scènes: de Romeinse keizers Augutus, Tiberius, Caligula, Claudius en Nero als farao’s offeren aan Hathor. Op één van de buitenmuren zijn terug enkele Romeinse keizers te zien, o.a. Nero en Caesarion, maar ook de Egyptische koningin Cleopatra die offers brengt aan Hathor.

Dinsdag, 11.4.2000 - Medinet Habu - De Vallei van de Koninginnen 

's Morgens worden we door Ahmed en Mustafa met de auto’s aan het hotel afgehaald en rijden we 10km voorbij Luxor over de nieuw aangelegde brug over de Nijl. Van hieruit heeft men een mooi beeld op deze machtige stroom.
Aan de "ticket shop" moeten we vernemen dat er geen tickets meer zijn voor het graf van Nefertari. Er worden per dag maar 150 bezoekers toegelaten. Mustafa deelt ons mede dat we eventueel morgen het graf kunnen bezoeken, maar dat men heel vroeg in de morgen (5u30 à 6u) reeds moet aanschuiven om toch maar als individueel een ticket te kunnen bemachtigen. Mustafa stelt voor de tickets te bezorgen (mits uiteraard wat baksjiesh!).
Op de West bank bezoeken we eerst het tempelcomplex van Medinet Habu, m.a.w. de dodentempel van Ramses III (fotogalerij: klik op de foto,  daarna op de Terug/Back-toets van de browser voor het vervolg van dit verslag).
De grootste tempel na het tempelcomplex van Karnak wordt deze tempel door vele toeristen niet bezocht ten voordele van het meer bekende Ramesseum.
In feite gaat het hier ook om een complex bestaande uit tempels, opslagruimten, werkplaatsen, administratieve gebouwen voor de priesters en officiëlen. Het was in feite het economisch centrum van Thebe gedurende vele eeuwen en zelfs tot in de 9^e eeuw n. Chr.
Ramses III liet zich inspireren door het Ramesseum (dat we zondag bezochten). Men betreedt het complex door de zogenoemde "Syrische poort" bestaande uit 2 verdiepingen. Op de 1^e verdieping (dat we jammer genoeg niet konden betreden "due to restoration") is er op de muren de bekende scène van Ramses III die zich met de haremmeisjes vermaakt (zie fotogalerij).
Op de 1^e pyloon zit men Ramses III als overwinnaar bij verschillende veldslagen. De bekendste is zijn overwinning op de Libiërs met de wrede scène waarbij het aantal afgehakte handen en genitaliën van de gevangenen geteld wordt.
Links in het 1^e voorhof is een raam, dat uitzicht gaf op het koninklijke paleis naast de tempel. In de tempel kan men ook verschillende relatief goed bewaarde gekleurde schilderingen (of resten) op zuilen, plafonds en muurwanden zien, wat een goede indruk geeft hoe destijds de Egyptische tempels er moeten uit gezien hebben.

Na de lunch rijden we naar de Vallei van de Koninginnen. De vallei (Biban el-harim) herbergt ongeveer 75 graven van koninginnen, prinsessen en prinsen van de 19^e en 20^e dynastie. Slechts 5 graven zijn nu toegankelijk voor het publiek.

Wij bezoeken achtereen volgens (en ‘t is warm zulle!) volgende graven:
· Khamwest (of Khaemwaset) (n° 44): broer van Ramses IV (1153-1146 v. Chr.). Alle graven in deze Vallei zijn klein van afmetingen (uitgenomen dat van Nefertari). Ook dit hier is klein, maar de schilderingen zijn goed bewaard en getuigen van een elegant vakmanschap: Khaemwest vóór Anubis en Re-Harachte, de prins die offert aan Ptah, en verder in gezelschap van Isis en Nephtys, enz. 
· Thiti (n° 52): vermoedelijk de vrouw van één van de farao’s uit de 20^e dynastie (de Ramessiden vanaf Ramses III). De schilderingen in een soort aquarel waarbij het roze en het lichtblauwe overheerst zijn in niet meer zo goede staat. 
· Amon-her-Khopeshef (n° 55): hij was één van de zoons van Ramses III. Volgens de Lonely Planet stierf hij op 9-jarige leeftijd, volgens het ‘Guide tot the Valley of the Kings’ stierf hij op 15-jarige leeftijd!
Vóór het openstellen van het graf van Nefertari in november 1995 was dit het te bezoeken graf in de Vallei van de Koninginnen. Bij de ontdekking van het graf in 1903 waren de wandschilderingen in uitstekende staat. Nu nog vallen de schitterende kleuren, vooral het ultramarijnblauw, op. De gebruikelijke scènes: Ramses III, zijn vader, die de zoon aan de goden introduceert, Amon-her Khopeshef vóór de diverse goden zoals Ptah, Isis en Nephtys, Hathor, Horus, enz., Ramses die zijn zoon naar Anubis leidt en die de jonge prins overneemt naar de ingang van de Poort der Doden.
De roze granieten sarcofaag is nog steeds aanwezig. 

Er was nu nog een kamelen- of paardentrip voorzien, maar de groep ziet het niet meer zitten (de hitte slaat toe...).

Woensdag, 12.4.2000 - Vallei van de Koninginnen: graf van Nefertari - De temples van Karnak en Luxor

Rond 7u ’s morgens vertrekken we andermaal naar de West Bank. Mustafa wacht ons op (met de ingangsticketten). Bobby, Christine en Hilde hebben er 100 EP (+ de baksjiesh niet te vergeten!) voor over om het graf van Nefertari (n° 66) in de Vallei van de Koninginnen te gaan bezoeken.

Graf van Nefertari vóór de restaura- tie (klik op de foto)

Het graf werd in 1904 door de Italiaanse archeoloog Ernesto Schiaparelli ontdekt. Pas in 1986 werd begonnen met de restauratie van één van de mooiste graven van Egypte.
De 1^e week van november 1995 werd het graf dan voor het publiek opengesteld (Huguette en ik waren toevallig deze week aanwezig en we waren dan ook bij de allereerste bezoekers).
Nefertari was één van de 5 vrouwen van Ramses II, maar het moet dan ook zijn lievelingsvrouw geweest zijn, gezien de grootte van het graf en ook wat betreft de buitengewoon prachtige versieringen van het geheel. Iedere cm. op de muren in de verschillende kamers is beschilderd met kleurrijke scènes waarop Nefertari voor de vele goden verschijnt.

De dag voordien had onze "marchant", d.w.z. Frans, een gunstige prijs voor het huren van 8 fietsen kunnen afdwingen (zie kostenraming). Rond 9u30 konden we dan ook aanzetten richting tempel van Karnak.
Daar aangekomen rond 11u (we hadden een kleine stop aan de nieuwe soukh) zien we reeds van in de verte horden toeristen de tempel binnenstromen. Wij daar tussenin, en het wordt terug alsmaar warmer...
Karnak is meer dan een tempel. Het is een complex van vele tempels, heiligdommen, pylonen en obelisken, alles opgedragen aan de Thebaanse goden en ter ere van de Egyptische heersers uit het Midden- en het Nieuwe Rijk. Het hele complex meet ongeveer 1,5km bij 800m.
Er wordt gebouwd, gerestaureerd, aangevuld over een periode van 1.500 jaar!
Hoogtepunt is de grote hypostèlezaal na de 2^e pyloon met zijn onvergetelijke, majestueuze 134 torenhoge stenen papyruszuilen.

Na de lunch bezoeken nog enkele dapperen van de groep de tempel van Luxor (we denken dat het intussen zowat 40°C geworden is!). 
Met de bouw werd gestart door Amenofis III. Oorspronkelijk was de tempel verbonden met de tempel van Karnak door een sfinxenlaan. Hij is prachtig gelegen langs de Nijl.
Na Amenofis bouwden ook Toetankhamon, Ramses II, Alexander de Grote en verschillende Romeinse heersers nog verder aan de tempel. De tempel herbergt zelfs een moskee! Er wordt constant gerestaureerd en in de loop van de 11 jaar dat we Egypte reeds bezoeken, hebben we de tempel beetje bij beetje a.h.w. zien groeien.

Het is de laatste dag vóór de afreis van de groep naar België. Het "laatste avondmaal" wordt genuttigd op de West Bank in het restaurant Hatsjepsoet en zoals iedere woensdagavond wordt er "gebelly-danced".  

(klik op de foto's voor een groter formaat)

Donderdag, 13.4.2000 - Terugreis van de groep naar België

Huguette en ik nemen afscheid van de groep, die rond 17u naar Luxor Airport vertrekt.

Voor Christine en Bobby was het de tweede maal dat ze Egypte bezochten, voor Linda en Patrick, en Hilde en Frans was het de eerste maal dat ze kennismaakten met een totaal andere cultuur, andere tradities, een totaal ander land, kortom een ander manier van leven. Vertrokken met een zeker scepticisme, met een zeker gevoel van "Wat zullen we daar allemaal meemaken?" sloeg dit vlug om naar een aanstekelijk enthousiasme en genoten ze iedere dag meer van Egypte als land, van de Egyptenaren in het algemeen en van Luxor en Gurna in het bijzonder (ondanks de bijwijlen tropische temperaturen). 
Wij (Huguette en Eric als gidsen in spe) hopen dat we iets van onze liefde voor Egypte hebben kunnen overdragen en wie weet zien we elkaar nog eens terug in Luxor... inchallah!