Indonesië: Java - Bali - Sulawesi

(21.07.96 - 06.08.96)

Algemeen | Java | Bali | Sulawesi 

1. Algemeen

• Reis gemaakt met Best-Tours, d.w.z. we boekten enkel hotel met ontbijt. Eventuele   geplande uitstappen kan men ter plaatse reserveren (meestal prijzig). Zie brochure   Best-Tours.  
• We vlogen eerst van Brussel naar London/Heatrow, van daaruit met British Airways over Kuala Lumpur (13 uur) naar Jakarta (1 uur). Oponthoud van een half uur om juist de gelegenheid te hebben "the largest Duty Free Shop of the World" in galop te bezoeken. 
• Voor Java (vanaf Yogyakarta = 3 dagen) en Bali (4 dagen) reserveerden we ter plaatse een taxi/minibusje.
• Voor Sulawesi (4 dagen) gingen we mee met de groep, alhoewel we achteraf beseften dat we even goed zelf een minibusje hadden kunnen huren.
• Wat de prijzen van de excursies betreft: wat men per persoon bij de touroperator betaalt, betaalt men voor de taxi/minibus (ongeacht het aantal deelnemers).
• Gebruikte reisgidsen:
  • Lonely Planet Bali-Lombok (Eng.)
  • Insight Guides Indonesië (Ned., 3e druk 1992)
• Wisselkoers (1996): 1.000 Roepies = 14 Bef

2. Java

• Dag 1 en dag 2: vlucht Brussel - London - Jakarta, met tussenlanding in Kuala Lumpur.
  Aankomst in Hotel Sari Pan  Pacific
• Dag 3 's morgens: City Tour Jakarta met de groep (niet veel zaaks):
  • Museum
  • Monument met de Vlam
  • Vismarkt (stinkt)
  • Haven met de houten schoeners die nog steeds tussen de diverse Indonesische eilanden varen (worden gebouwd op Sulawesi). Is wel interessant: laden/lossen gebeurt nog volledig door sjouwers (en dit onder een brandende zon! Geen kranen te bespeuren).
• Dag 3 's namiddags: vlucht naat Yogyakarta (+- 50 min.)
• Hotel Aquila Pranbanan
• We nemen een taxi (met taximeter!)  naar de Jalan Malioboro = shopping-straat
• Dag 4: Kraton & Borobudur
  • Rond 8u met groep naar de Borobudur = grootste Boeddhistisch monument ter wereld. Gelegen op ca. 40 km van Yogyakarta
  • Rond 11u naar de koninklijke kraton = twee eeuwen oud paleiscomplex. Rondleiding door Javaanse vrouwelijk gids die Nederlands praat.
  • Daarna bezoek aan de zilversmedenstad Kota Gede: bezoeken "Tom's Silver" (vermeld in de Insight Guide)
  • Aansluitend nog naar Wayang Kulit-voorstelling: schimmenspel met de platte, lederen poppen (wayang = schaduw)
  • 's Avonds rijden we met een taxi naar de Jalan Malioboro naar het Hotel Muriati. Daar is het Pelangi-reisbureau gevestigd. Willen taxi huren voor de volgende dagen. Bureau gesloten. De receptionist brengt ons in contact met een privé taxidriver: we willen morgen de Prambanan + tempeltjes in de omgeving bezoeken (op eigen houtje).
    Komen een prijs van 130.000 roepies per dag (ca. 1.800 Bef) overeen.
• Dag 5: Prambanan en kleinere tempels in de omgeving
  • Taxidriver Deo om 8u30 aanwezig. Stellen "plan de campagne" op:
    • eerst "intieme" tempeltjes rond Prambanan bezocht:
      - Candi Sambrisi (of Sambisari): pas in 1966 midden een rijstveld ontdekt = kleinere candi. Opvallend door 36 panelen met hemelse wezens
      - Candi Kalasan: ligt ten westen van Candi Sari (zie hierna): Boeddhistische tempel met opvallende kala-markara kop boven de zuidpoort
      - Candi Sari: 3 km van Prambanan prachtig gelegen tussen bananen- en kokosboomgaarden = Boeddhistische tempel met 2 verdiepingen
      Entreeprijzen: 500 rps (7 Bef!) per tempel/per persoon.
  • Tegen de middag rijden we naar het kleine stadje Prambanan (op 17 km van Yogyakarta). Een bord bij een kruising verwijst naar het tempelcomplex (Hindoe).
    Ingang: 5.000 rps (70 Bef) / persoon.
    Het is er rustig rond kuieren (niet zo druk als bij de Borobudur). Imposant complex met als grootste tempel de Lara Jonggrang (Slanke Maagd).
  • En we hebben nog de moed nog door te rijden naar het Boeddhistisch tempelcomplex Candi Plaosan (ca. 9e eeuw) en de Candi Ratu Boko. Deze laatste staat op een heuvel van waaruit men een prachtig uitzicht heeft op de gehele vallei. We zijn er alleen... (toegang: 4.700 rps, video 2.500 rps, fototoestel 500 rps).
  • Verpozen even onderweg in het kuuroord Merapi: een kleine beklimming door een soort regenwoud (zeer vochtig!) leidt ons naar een uitzicht op de Merapi-vulkaan.
• Dag 6: bezoek aan het Dieng-plateau
  • Vertrekken om 6u30 met de taxi voor een 3 uur durende rit richting Dieng-plateau.
    Komen eerst aan in het stadje Wonosobo: de remmen van de taxi werken plots niet meer. Onze taxidriver kan nog tot het Asia Restaurant rijden. Daar neemt een andere driver (nu met minibusje) de trip over. Vanaf Wonosobo naar het plateau  gaat het over een smalle, gevaarlijke, kronkelende route (nog een uur rijden).
    Toegang Dieng-plateau: 5.100 rps (71 Bef).
    De hoogvlakte ligt op 2.000 m hoogte en heeft iets mysterieus. Hier werden raadselachtige tempels gebouwd. Men kan er rondwandelen over houten voetpaden en een bezoek brengen aan het "Veelkleurige Meer" Telaga Warna en het "Spiegelmeer" Telaga Pengilon (wat we dan ook deden). We bezochten ook de zwavelgeisers. 
  • Op de terugweg stoppen we even bij een groep steenhouwers die beelden maken uit vulkanisch gesteente. We kopen een Ganesha en Boeddha-kopje voor 30.000 rps (420 Bef!)
  • In het "afzakken" bezochten we nog de Candi Mendut (boeddhistisch) met schitterende bas-reliëfs op de buitenmuren. Binnenin bevinden er zich 3 mooie Boeddhabeelden, o.a. één van een zittende Boeddha met ontblote benen (hebben we in geen enkel ander Boeddhistische tempel ooit gezien). 
• Dag 7:
  • Bezoeken op onze vraag een (echt) gamelan-atelier = familiebedrijf met vader en 5 zonen. Heel primitieve werkomstandigheden.
  • Door gereden naar Imogiri voor een bezoek aan de sultangraven (onderweg ziet men verschillende malen boeren het land bewerken met buffels en primitieve ploeg = Saïdjah en Adinda achterna?).
    Sultangraven gesloten! Beklimmen toch de ca. 400 treden (in snikhete temperaturen --> dus vóór de beklimming water opslaan! Kan men kopen aan de voet van de trappen. Geen overbodige luxe). Gids leidt ons rond het kerkhof met prachtig uitzicht op Yogya (men ziet aan de einder zelfs de zee).
  • Op weg naar het hotel bezoeken we een (niet toeristisch) batik-atelier.
  • Om 16u naar de luchthaven van Yogya voor de vlucht, eerst naar Surabaya (voorzien om 17u20, opgestegen om 20u) en dan naar Denpasar (voorzien om 21u, opgestegen om 22u) op Bali.

3. Bali

• Dag 8: lassen een rustdag in het hotel Natour Kuta Beach.
• 's Namiddags stappen we even buiten het hotel een reisbureau binnen. Intussen hebben we een ander koppel op sleeptouw genomen die graag verder met ons zou willen optrekken. We hebben geen bezwaar.
  Huren een minibus (met driver) voor 60 US$ /dag (geen airco).
  's Avonds zien we een opvoering van de fascinerende kecak-dans: de zogenoemde "apendans" waarbij jonge mannen onder het uitstoten van ritmische klanken een soort trance trachten te bereiken. Heden ten dage wordt aan de kecak-dans meestal een epos uit de Ramayana toegevoegd.
• Leggen ons plan voor met de bezoeken die we willen doen (we voorzien 3 dagen):
  • Besakih-tempel + dorpjes langs de Oostkust: Celuk (goud, zilver), Klungkung, Kusumba en naar het Goa Loah (vleermuizengrot), verder naar het dorpje Tenganan, woonplaats van de Bali Aga-stam 
  • West-Bali met bezoek aan de tempel Taman Ayun bij Mengwi, het Apenbos bij Sangeh en verder naar het Noorden naar de Bratan-hoogvlakte en terug naar het Zuiden naar Tanah Lot
  • Midden-Bali met de dorpen Mas (houtsnijders), Umbud (buitenlandse en inheemse kunstenaars) en verder naar Goa Gajah (olifantengrot), Gunung Kawi (koninklijke graftombe) en Tampaksiring voor de Pura Tirta Empul-bron  

  De 3 rondritten die wij maakten kan men (ongeveer) op onderstaande kaart terugvinden:
  - oostkust = blauw tracé
  - midden = rood tracé
  - westen = groen tracé
  Dit zijn de trajecten die meestal door de plaatselijke reisagentschappen voorgesteld worden, maar waarvan men in onderlinge afspraak kan afwijken (wel op voorhand afspreken!).

  

• Dag 9: dorpjes langs de Oostkust, Goa Loah, Bali Aga-stam
  het was de bedoeling tot aan de Besakih-tempel te rijden. Maar door het overweldigend panorama, de vele stops, de ontmoetingen met de lokale bevolking zijn we zover niet geraakt. Niettemin werd het een prachtige dag!
  • Rijden door prachtige rijstvelden langs Bantubolan, Celuk (hier even gestopt bij de goud- en zilversmeden), Sukawati, Batuan en voorbij Ubud (bezoeken we dag 11), richting oosten naar Gianyar en dan verder voorbij Klungkung en Kasamba naar de vleermuizengrot van Goa Loah (bevindt zich links langs de baan. Rechts is er een mooi strand).
  • Na het bezoek aan de grot rijden we verder langs de kust tot aan Candidasa waar een bordje naar Tenganan verwijst. We rijden de berg op tot aan het dorp van de Bali Aga-stam. Tot onze verwondering zijn we er alleen. Gelukkig wordt men met rust gelaten. Men kan vrij rond kuieren. De bewoners zijn vriendelijk en men kan vrij in en uit hun huisjes, waarin kunstnijverheidsproducten verkocht worden, wandelen. Beroemd is de kamben geringsing-stof waarmee de zogenoemde ikat geweven wordt (maar wel heel prijzig).
  • Van hieruit rijden we naar Amlapura (heette vroeger Karangasem) en verder naar Ujung voor een bezoek aan het Water Palace of de Tirta Gangga (= water van de Ganges). Dit zijn 3 vijvers met helder fris water waarin men nu nog kan zwemmen en met prachtig uitzicht  op de omgeving.
• Dag 10: West-Bali + Tanah Lot
  • op onze vraag rijden we op weg naar Mengwi langs binnenbaantjes en passeren de dorpjes Sempidi, Lukluk en Kapal. In Lukluk kunnen we toevallig een hanengevecht bijwonen. We vinden het toch maar een wreedaardig spektakel.
  • De tuintempel Pura Taman Ayun in Mengwi: omring door een gracht ligt deze tempel aan een lotusvijver.
  • Van hieruit rijden we naar het bekende Apenbos in Sangeh.  Alhoewel er geen enkel gevaar is voor de vele rondlopende apen, past men toch best op voor loshangende haarlinten, (gouden) kettinkjes want de ondeugende apen hebben heel vlugge graaipootjes! Midden in het bos bevindt zich de Pura Bukit Sari (tempel) met binnenin een grote garuda-vogel.
    

    Mijzelf en mijn echtgenote in het Apenbos in Sangeh (en met de ondeugende apen)

  • We rijden naar het noorden naar de Bratan-hoogvlakte.  In een restaurant bij het dorpje Bedugul genieten we van het uitzicht op de Bratan-vulkaan.
    Nadien bezoeken in Bedugul nog de fruit- en specerijenmarkt.
  • We besluiten terug te keren en door te steken naar het  zuiden, naar Tanah Lot. Het is een Hindoetempel die op een rots staat juist voor de kust. Bij eb kan men er naar toe wandelen.
    Volgens alle reisgidsen (en foto's) biedt deze tempel een prachtige aanblik bij zonsondergang. Het silhouet steekt scherp af tegen de vlammende hemel....helaas bij onze aankomst zagen we enkel een erg bewolkte hemel!
• Dag 11: Barong, Olifantengrot, Batur
  • Andermaal op weg met Arya en zijn minibusje, nu richting Mas voor een rit door Midden-Bali. De vorige dag hadden we Arya gevraagd de mogelijkheid te voorzien een Barong-dans bij te wonen, wat we vandaag dan ook konden doen in het dorpje Batubulan.
    Barong-dans: de oorsprong van het woord "barong" is onbekend. Het is een dans  waarbij 2 personen bedekt zijn door een heel groot masker dat meestal een mythologische figuur voorstelt. Dit stelt het goede voor. Daar tegenover wordt het kwade geplaatst in de figuur van de heks Rangda.
  • In Mas bezoeken we een paar houtsnijders. We kopen er een uiterst fijn uitgesneden Ganesha in sandelhout.
  • Verder naar Ubud. We stoppen en genieten even van de artistieke sfeer. Ons ontbreekt de tijd om een wandeling te doen in de prachtige omgeving rond Ubud.
  • Op weg naar Bedulu bezoeken we de Olifantengrot of Goa Gajah: een gapende ingang is prachtig versierd met beeldhouwwerk van bladeren, rotsen, dieren, golven en demonen. Bovenaan is een groot kala-hoofd aangebracht. Vóór  de grot bevinden zich ook een paar baden.
    Voor video en fototoestel betaalt men 3.700 Rps (ca. 52 Bef).
  • We volgen de weg naar de vulkaan Batur. Halverwege naar de top ligt één van de heiligste plaatsen van Bali, n.l. de koninklijke graftombe van Gunung Kawi.
    Deze bereikt men door een steile trap af te dalen, dan door onder een stenen boog naar een ravijn te lopen. In de wanden zijn spookachtige altaren uit de rotsen gehouwen. Er zijn ook monnikencellen uitgehakt.
    Het is er zwoel en de terugweg vraagt de beklimming van de steile trap.
  • Nu gaat het richting Tampaksiring en verder naar de hoogvlakte van Batur. Men komt uit op één van de meest dramatische vergezichten van Bali: het weidse Batur-meer met de zwarte kegel van de Batur-vulkaan. We waren daar tegen de middag. Eerst zweefden er vele mistbanken over het meer, maar naar de namiddag toe klaarde alles op en konden we een verrukkelijk panorama bewonderen. We werden er even stil van.  

's Anderendaags moesten we (met spijt in het hart) Bali verlaten voor de vlucht naar onze volgende bestemming Sulawesi.

4. Sulawesi

Voor een map van Sulawesi: klik hier.

• Dag 12: vlucht van Denpasar (Bali) over Surabya (Java) naar Ujung Padang in Sulawesi.
  De minibusjes wachten ons op bij aankomst in Ujung Padang en voeren ons door één van de prachtigste natuurgebieden (berglandschappen met weelderige vegetatie, o.a. vele bamboebossen) die we ooit gezien hebben, richting Centraal-Sulawesi naar het land van de Toraja's. Alhoewel het "slechts" om een rit van ca. 300 km gaat, doet men er toch ca. 8 uur over. De eerste 200 km rijden we over geasfalteerde kronkelwegen, de laatste 100 km, tot aankomst in het eerste Toraja-dorpje Makale, blijken veel weg te hebben van een maanlandschap .
• Aankomst in het hotel Sahid Toraja. Afzonderlijke blokken zijn gebouwd in de stijl van de huizen en graanschuren van de Toraja's.  
  Toraja's: stammen duidelijk af van mongoloïde volkeren. Leven op heuveltoppen in kleine door stenen muren omringde nederzettingen. Elke dorpsgemeenschap bestaat uit een aantal families die in huizen wonen (tongkonan) en rond een veld gebouwd zijn. Tegenover de huizen staan graanschuren (lumbung). Het dak van een tongkonan loopt aan beide uiteinden omhoog als een boeg en de achtersteven van een schip.
  De Toraja's danken vooral hun faam aan de grootse dodenfeesten. We hadden het grote geluk dergelijk feest te kunnen bijwonen (zie volgende dag).
• Dag 13: Van Makale gaat het met de minibusjes naar Rantepao (centrum van de toeristenindustrie in het Toraja-land) en 5 km verder naar Lemo voor een bezoek aan één van de vele rotsgraven (liang). De graven zijn uitgehouwen in een hoge steile rotswand. In uitgehakte nissen staren voorouderbeelden, de gekende tau-tau, tijdloos in de verte. Het heeft iets griezelig.
  En de Toraja-goden zijn ons genadig want niet ver daarvan vindt een dodenfeest plaats. Voor deze feesten moeten de nabestaande enorme kosten maken, waarvoor soms jaren moet gewerkt en gespaard worden (intussen wordt het lijk in een tongkonan bewaard). Het begrafenisfeest met de vele rituelen, met als hoogtepunt het soms offeren van wel 50 waterbuffels (karbouwen) duurt zowat een ganse week. Het doden van de dieren zelf zagen we (gelukkig) niet, wel het scheiden en verdelen van de kadavers, waarbij we de nabestaanden elk met een homp vlees (en een zwerm vliegen) zagen rond zeulen.  
  Bezoekers moeten voedsel, sigaretten, zeep of geld schenken. In dit geval heeft men geen enkel bezwaar om dergelijk feest bij te wonen.
  • We bezochten nog Palawa (ongeveer 9 km van Rantepao) met zijn vele tongkonan-huizen en lumbung-graanschuren.
  • Bij de lunch in Rantepao werden o.a. een soort gebakken garnalen geoffreerd, waarvoor wijzelf wijselijk dankten. Diegene die er toch van gegeten hadden, werden nadien danig ziek (men eet geen vis, noch schaaldieren in deze tropische omstandigheden!).
• Dag 14:
  • In Suaya (28 km van Rantepao en 6 km van Makale) bezoeken we de hangende koningsgraven. Tegen de rotswanden hangen verschillende doodskisten, soms half verpulverd, waardoor aan de voet van de rots zich in de loop der tijden hopen  beenderen en schedels opstapelden!
  • Iets verder wandelen we door een klein bos naar een centraal gelegen grote boom. Daarin werden nissen uitgehold, waarin baby's begraven werden.
  • In Londa kruipen we in een grot waarin zich tientallen doodskisten bevinden. De kisten zijn soms geheel of gedeeltelijk gebarsten; de skeletten hangen er half uit...en tot overmaat van ramp gaat het olielampje plots uit. Gegil langs alle kanten!
  • In Kete Kesu koopt Huguette een prachtig uitgewerkte tau-tau van zowat 30 cm  hoog (na lang onderhandelen komen we een prijs van 160.000 Rps, d.i. ca. 2.200 Bef overeen. Lager wilde men niet gaan. Het was te nemen of te laten). Gelukkig was het einde van de reis in zicht, want de tau-tau mochten we voor de rest op onze rug meesjouwen. Zo is hij toch in België belandt, waar hij nu toezicht houdt in onze huiskamer.
• Dag 15: terugrit naar Ujung Padang. Halverwege stoppen we bij een primitieve scheepswerf, waar één van de houten boten gemaakt wordt. Alles wordt samengeklonken m.b.v. houten pinnen (geen enkele spijker!). Ondertussen is Huguette reeds aan het onderhandelen met een groep vrouwen en meisjes die allerlei (soms echt prachtige) schelpen aanbieden. Als verzamelaarster kan Huguette nauwelijks haar ogen geloven voor de vele soorten die voor een prikje hier aangeboden worden.
• Dag 16 en dag 17: terugvlucht over Kuala Lumpur naar Heathrow (London) en van daar naar Zaventem!

Laatste update: 04-02-2009